வளத்தைப் பெருக்குவதில், நுண்ணுயிர் ஊட்டங்கள் (microbial inoculants) பயன் படுகின்றன. நுண்ணுயிர்களைப் பயன் படுத்திப் பயிர் வளத்திற்குத் துணை செய்யும் உரங்களை அளிக்க முடியும். காற்று மண்டலத்தில் 57X1014 மெட்ரிக் டன் நைட்ரஜன் வளி நிலையில் உள்ளது. ஒரு சில நுண்ணுயிர்கள் இதனை நேரிடையாகப் பயன் படுத்தும் திறன் பெற்றவை. இவ்வகையான நுண்ணுயிர்களைச் செடிகளுடன் இணைந்து, இயங்கும் தன்மை கொண்ட வகை (symbiotic system) என்றும், தனித்து இயங்கும் தன்மை (free living or non-symbiotic system) என்றும் இரு பிரிவுகளாகப் பிரிக்கலாம். செடிகளுடன் இணைந்து இயங்கும் நுண்ணுயிர்கள். இவ்வகையைச் சார்ந்த நுண்ணுயிரிகள், தாவரங்களுடன் ஒருங்கிணைந்து, விண்ணிலுள்ள நைட்ரஜனை நிலைப் படுத்துகின்றன. ரைசோபியம் என்னும் நுண்ணுயிரும், அவரை இனத் தாவரங்களும் ஒருங்கிணைந்து, வேர் முடிச்சுகளை ஏற்படுத்தி, அவற்றின் மூலம் நைட்ரஜன் நிலைப் படுத்துகின்றன. ரைசோபியம் பயறு வகைச் செடிகளின் வேர்களுடன் தொடர்பு கொண்டு, வேர் முடிச்சுகளை ஏற்படுத்துகிறது என்பதும் வேர் முடிச்சுகளில்தான் நைட்ரஜன் நிலைப் படுகிறது என்பதும், கண்டறியப்பட்டுள்ளது. அவரை இனத் தாவரங்களுடன் ரைசோபியம் இணைந்து செயல் பட்டு, நைட்ரஜனை நிலைப்படுத்தல் வேளாண்மைக்கு இன்றியமையாததாகும். இதன் மூலம், ஒரு ஹெக்டேர் நிலப் பரப்பில் ஓர் ஆண்டில் ஏறக் குறைய 50–500 கி.கி. நைட்ரஜன் விண்ணிலிருந்து மண்ணில் நிலைப் படுத்தப் படுகிறது. அவரை இனத் தாவரங்களில் ஒவ்வொன்றுக்கும், ஒவ்வொரு வகை ரைசோபியம் உள்ளது. வேர் முடிச்சுகள். அவரை இனத் தாவரங்களின் விதைகளை, நிலத்தில் விதைக்க நல்ல சூழ்நிலையில் விதை முளை விட்டுச் செடியாக மாறுகிறது. முதல் இலை வந்ததும், செடிகளின் மேல் பகுதியிலிருந்து அவரைக் காரணி (legume factor) என்னும் சத்து, வேரின் மூலம் வெளியேற்றப் படுகிறது. மேலும், வளரும் செடியின் வேரிலிருந்து, பல்வேறு வகையான உறுப்பியற் பொருள் வெளியேற்றப் படுகிறது. எனவே, ரைசோபியம் வேர்ப் பகுதிகளுக்குக் கவரப் பட்டு, அங்கு மிகுதியாக வளர்ச்சியடைகிறது. மேலும் டிரப்டோபேன் என்னும் அமினோ அமிலம் வேர்களிலிருந்து வெளியேற்றப் படுகிறது. இதை பாக்டீரியா, இன்டோல் அசிடிக் அமிலமாக (IAA) மாற்றியமைக்கிறது. இன்டோல் அசிடிக் அமிலம் ஒரு குறிப்பிட்ட அளவில் இருக்கும் போது, வளைவு நெளிவுகள் (curling effect) ஏற்படுத்தப் பட்ட வேர்களில், ரைசோபியம் நுண்ணுயிர்கள் உட்புகுந்து, வேர்களின் உட்பகுதியை அடைகின்றன. அங்கு, ரைசோபிய பாக்டீரியா வளர்ச்சியடைந்து, மிகுதியாகப் பெருகி,பின் பாக்டீராய்டுகளாக மாறும். இவ்வேர் முடிச்சுகளில்தான் பாக்டீராய்டுகள், லெக்கீமோகுளோபின் என்னும் ஒரு வகைச் சிவப்பு நிறப் பொருளின் உதவியுடன், காற்றிலுள்ள நைட்ரஜனை அம்மோனியாவாக நிலைப் படுத்தி, பின் தாவரத்திலிருக்கும் உறுப்பியல் அமிலங்களில் அனுப்புகின்றன. அமினோ அமிலங்கள், பெப்டைட்களாகவும், பாலிபெப்டைட்களாகவும், பின்னர் புரதமாகவும் மாற்றப் படுகின்றன. இவ்வாறாகக் காற்றிலுள்ள நைட்ரஜன் நுண்ணுயிர்களின் செயல்களால், அவரை இனத் தாவரங்களில் நிலைப் படுத்தப் படுகிறது. தனித்து இயங்கும் தன்மை கொண்ட நுண்ணுயிர்கள். ஒரு சில நுண்ணுயிர்கள், அவற்றின் உயிரணுக்களிலேயே நைட்ரஜனை நிலைப் படுத்தி வளர்ச்சியடைகின்றன. இவற்றில், பேரிங்கயா, அசெட்டோபேக்டர், கிளாஸ்டிரியம் என்னும் பாக்டீரியாகளும், கரு நீலப் பாசி இனத்தைச் சேர்ந்த நாஸ்டாக், அனபீனா, அலோசிரா, டாலி பாதிரிக்ஸ் என்பவையும் குறிப்பிடத் தக்கவை. இந்நுண்ணுயிர்கள் 50–100 கி.கி. நைட்ரஜனை ஒரு ஹெக்டேரில் ஓர் ஆண்டில் நிலைப் படுத்துகின்றன. இவையும், காற்றிலுள்ள நைட்ரஜனை முதலில் அம்மேனியாவாக நிலைப் படுத்தி, பின் அமினோ அமிலமாக மாற்றுகின்றன. இந்த அமிலங்களைத் தொடர்ந்து, பெப்டைட்களாகவும், பாலி பெப்டைட்களாகவும் பின்னர், புரதமாகவும் மாற்றுகின்றன. அசெட்டோபேக்டர் பாக்டீரியா பொதுவாக, அனைத்து வகை நிலங்களிலும் காணப் படும். ஆனால், பேரியங்கியா என்னும் பாக்டீரியா அமிலத் தன்மையுடைய நிலங்களில் பெரும்பாலும் காணப் படும். இவ்வகைப் பாக்டீரியா உயிரகம் உள்ள (aerobic) சூழ்நிலையில், நைட்ரஜனை நிலைப் படுத்தி, மண்ணில் சேர்கிறது. ஆனால், கிளாஸ்டிரிடியம் என்னும் பாக்டீரியா, உயிரகம் அற்ற சூழ்நிலையில் (anaerobic) செயல் பட்டு, நைட்ரஜனை நிலைப் படுத்துகிறது. பாசி வகைகள், குறிப்பாக, நன்செய் நிலங்களிலும் ஈரத் தன்மை மிகுந்துள்ள நிலங்களிலும், நன்றாக வளர்ச்சியடைந்து, ஒரு ஹெக்டேர் நிலப் பரப்பில் ஓர் ஆண்டில் 25–50 கி.கி. நைட்ரஜனை நிலைப் படுத்துகின்றன. —கா. சிவப்பிரகாசம் துணை நூல். J. Levy and et. al., Introductory Microbiology, John Wiley & Sons, Inc., York, 1973.